(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 092

॥ శ్రీః ॥
1.92. అధ్యాయః 092
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
కణ్వాశ్రమే దుష్యంతశకుంతలాసంవాదః॥ 1 ॥ శకుంతలాయాః స్వజన్మవృత్తాంతకథనారంభః॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-92-0x(572)(3965)
తతో గచ్ఛన్మహాబాహురేకోఽమాత్యాన్విసృజ్య తాన్।
నాపశ్యచ్చాశ్రమే తస్మింస్తమృషిం సంశితవ్రతం॥ 1-92-1(3966)
సోఽపశ్యమానస్తమృషిం శూన్యం దృష్ట్వా తథాఽఽశ్రమం।
ఉవాచ క ఇహేత్యుచ్చైర్వనం సన్నాదయన్నివ॥ 1-92-2(3967)
శ్రుత్వాఽథ తస్య తం శబ్దం కన్యా శ్రీరివ రూపిణీ।
నిశ్చక్రామాశ్రమాత్తస్మాత్తాపసీవేషధారిణీ॥ 1-92-3(3968)
సా తం దృష్ట్వైవ రాజానం దుష్యంతమసితేక్షణా।
`సుప్రీతాఽభ్యాగతం తం తు పూజ్యం ప్రాప్తమథేశ్వరం॥ 1-92-4(3969)
రూపయౌవనసంపన్నా శీలాచారవతీ శుభా।
సా తమాయతపద్మాక్షం వ్యూఢోరస్కం మహాభుజం॥ 1-92-5(3970)
సింహస్కంధం దీర్ఘబాహుం సర్వలక్షణపూజితం।
స్పృష్టం మధురయా వాచా సాఽబ్రవీజ్జనమేజయా॥' 1-92-6(3971)
స్వాగతం త ఇతి క్షిప్రమువాచ ప్రతిపూజ్య చ।
ఆసనేనార్చయిత్వా చ పాద్యేనార్ఘ్యేణ చైవ హి॥ 1-92-7(3972)
పప్రచ్ఛానామయం రాజన్కుశలం చ నరాధిపం।
యథావదర్చయిత్వాఽథ పృష్ట్వా చానామయం తదా॥ 1-92-8(3973)
ఉవాచ స్మయమానేవ కిం కార్యం క్రియతామితి।
`ఆశ్రమస్యాభిగమనే కిం త్వం కార్యం చికీర్షసి॥ 1-92-9(3974)
కస్త్వమద్యేహ సంప్రాప్తో మహర్షేరాశ్రమం శుభం।'
తామబ్రవీత్తతో రాజా కన్యాం మధురభాషిణీం॥ 1-92-10(3975)
దృష్ట్వా సర్వానవద్యాంగీం యథావత్ప్రతిపూజితః।
`రాజర్షేస్తస్య పుత్రోఽహమిలినస్య మహాత్మనః॥ 1-92-11(3976)
దుష్యంత ఇతి మే నామ సత్యం పుష్కరలోచనే।'
ఆగతోఽహం మహాభాగమృషిం కణ్వముపాసితుం॥ 1-92-12(3977)
క్వ గతో భగవాన్భద్రే గన్మమాచక్ష్వ శోభనే। 1-92-13(3978)
శకుంతలోవాచ।
గతః పితా మే భగవాన్ఫలాన్యాహర్తుమాశ్రమాత్।
ముహూర్తం సంప్రతీక్షస్వ ద్రష్టాస్యేనముపాగతం॥ 1-92-13x(573)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-92-14x(574)
అపశ్యమానస్తమృషిం తథా చోక్తస్తయా చ సః।
తాం దృష్ట్వా చ వరారోహాం శ్రీమతీం చారుహాసినీం॥ 1-92-14(3979)
విభ్రాజమానాం వపుషా తపసా చ దమేన చ।
రూపయౌవనసంపన్నామిత్యువాచ మహీపతిః॥ 1-92-15(3980)
కా త్వం కస్యాసి సుశ్రోణి కిమర్థం చాగతా వనం।
ఏవంరూపగుణోపేతా కుతస్త్వమసి శోభనే॥ 1-92-16(3981)
దర్శనాదేవ హి శుభే త్వయా మేఽపహృతం మనః।
ఇచ్ఛామి త్వామహం జ్ఞాతుం తన్మమాచక్ష్వ శోభనే॥ 1-92-17(3982)
`స్థితోస్ంయమితసౌభాగ్యే వివక్షుశ్చాస్మి కించన।
శృణు మే నాగనాసోరు వచనం మత్తకాశిని॥ 1-92-18(3983)
రాజర్షేరన్వయే జాతః పూరోరస్మి విశేషతః।
వృణ్వే త్వామద్య సుశ్రోణి దుష్యంతో వరవర్ణిని॥ 1-92-19(3984)
న మేఽన్యత్ర క్షత్రియాయా మనో జాతు ప్రవర్తతే।
ఋషిపుత్రీషు చాన్యాసు నావరాసు పరాసు చ॥ 1-92-20(3985)
తస్మాత్ప్రణిహితాత్మానం విద్ది మాం కలభాషిణి।
యస్యాం మే త్వయి భావోఽస్తి క్షత్రియా హ్యసి కా వదా॥ 1-92-21(3986)
న హి మే భీరు విప్రాయాం మనః ప్రసహతే గతిం।
భజే త్వామాయతాపాంగే భక్తం భజితుమర్హసి।
భుంక్ష రాజ్యం విశాలాక్షి బుద్ధిం మాత్వన్యథా కృథాః'॥ 1-92-22(3987)
ఏవముక్తా తు సా కన్యా తేన రాజ్ఞా తమాశ్రమే।
ఉవాచ హసతీ వాక్యమిదం సుమధురాక్షరం॥ 1-92-23(3988)
కణ్వస్యాహం భగవతో దుష్యంత దుహితా మతా।
తపస్వినో ధృతిమతో ధర్మజ్ఞస్య మహాత్మనః॥ 1-92-24(3989)
`అస్వతంత్రాస్మి రాజేంద్ర కాశ్యపో మే గురుః పితా।
తమేవ ప్రార్థయ స్వార్థం నాయుక్తం కర్తుమర్హసి॥' 1-92-25(3990)
దుష్యంత ఉవాచ। 1-92-26x(575)
ఊర్ధ్వరేతా మహాభాగే భగవాఁల్లోకపూజితః।
చలేద్ధి వృత్తాద్ధర్మోపి న చలేత్సంశితవ్రతః॥ 1-92-26(3991)
కథం త్వం తస్య దుహితా సంభూతా వరవర్ణినీ।
సంశయో మే మహానత్ర తన్మే ఛేత్తుమిహార్హసి॥ 1-92-27(3992)
శకుంతలోవాచ। 1-92-28x(576)
యథాఽయమాగమో మహ్యం యథా చేదమభూత్పురా।
`అన్యథా సంతమాత్మానమన్యథా సత్సు భాషతే॥ 1-92-28(3993)
స పాపేనావృతో మూర్ఖస్తేన ఆత్మాపహారకః।'
శృణు రాజన్యథాతత్త్వం యథాఽస్మి దుహితా మునేః॥ 1-92-29(3994)
ఋషిః కశ్చిదిహాగంయ మమ జన్మాభ్యచోదయత్।
`ఊర్ధ్వరేతా యథాసి త్వం కుతస్త్వేయం శకుంతలా॥ 1-92-30(3995)
పుత్రీ త్వత్తః కథం జాతా తత్త్వం మే బ్రూహి కాశ్యప।'
తస్మై ప్రోవాచ భగవాన్యథా తచ్ఛృణు పార్థివా॥ 1-92-31(3996)
కణ్వ ఉవాచ। 1-92-32x(577)
తప్యమానః కిల పురా విశ్వామిత్రో మహత్తపః।
సుభృశం తాపయామాస శక్రం సురగణేశ్వరం॥ 1-92-32(3997)
తపసా దీప్తవీర్యోఽయం స్థానాన్మాం చ్యావయేదితి।
భీతః పురందరస్తస్మాన్మేనకామిదమబ్రవీత్॥ 1-92-33(3998)
గుణైరప్సరసాం దివ్యైర్మేనకే త్వం విశిష్యసే।
శ్రేయో మే కురు కల్యాణి యత్త్వాం వక్ష్యామి తచ్ఛృణు॥ 1-92-34(3999)
అసావాదిత్యశంకాశో విశ్వామిత్రో మహాతపాః।
తప్యమానస్తపో ఘోరం మమ కంపయతే మనః॥ 1-92-35(4000)
మేనకే తవ భారోఽయం విశ్వామిత్రః సుమధ్యమే।
శంసితాత్మా సుదుర్ధర్ష ఉగ్రే తపసి వర్తతే॥ 1-92-36(4001)
స మాం న చ్యావయేత్స్థానాత్తం వై గత్వా ప్రలోభయ।
చర తస్య తపోవిఘ్నం కురు మే ప్రియముత్తమం॥ 1-92-37(4002)
రూపయౌవనమాధుర్యచేష్టితస్మితభాషణైః।
లోభయిత్వా వరారోహే తపసస్తం నివర్తయ॥ 1-92-38(4003)
మేనకోవాచ। 1-92-39x(578)
మహాతేజాః స భగవాంస్తథైవ చ మహాతపాః।
కోపనశ్చ తథా హ్యేనం జానాతి భగవానపి॥ 1-92-39(4004)
తేజస్తపసశ్చైవ కోపస్య చ మహాత్మనః।
త్వమప్యుద్విజసే యస్య నోద్విజేయమహం కథం॥ 1-92-40(4005)
మహాభాగం వసిష్ఠం యః పుత్రైరిష్టైర్వ్యయోజయత్।
క్షత్రజాతశ్చ యః పూర్వమభవద్బ్రాహ్మణో బలాత్॥ 1-92-41(4006)
శౌచార్థం యో నదీం చక్రే దుర్గమాం బహుభిర్జలైః।
యాం తాం పుణ్యతమాం లోకే కౌశికీతి విదుర్జనాః॥ 1-92-42(4007)
బభార యత్రాస్య పురా కాలే దుర్గే మహాత్మనః।
దారాన్మతంగో ధర్మాత్మా రాజర్షిర్వ్యాధతాం గతః॥ 1-92-43(4008)
అతీతకాలే దుర్భిక్షే అభ్యేత్య పునరాక్షమం।
మునిః పారేతి నద్యా వై నామ చక్రే తదా ప్రభుః॥ 1-92-44(4009)
మతంగం యాజయాంచక్రే యత్ర ప్రీతమనాః స్వయం।
త్వం చ సోమం భయాద్యస్య గతః పాతుం సురేశ్వర॥ 1-92-45(4010)
చకారాన్యం చ లోకం వై క్రుద్ధో నక్షత్రసంపదా।
ప్రతిశ్రవణపూర్వాణి నక్షత్రాణి చకార యః।
గురుశాపహతస్యాపి త్రిశంకోః శరణం దదౌ॥ 1-92-46(4011)
బ్రహ్మర్షిశాపం రాజర్షిః కథం మోక్ష్యతి కౌశికః।
అవమత్య తదా దేవైర్యజ్ఞాంగం తద్వినాశితం॥ 1-92-47(4012)
అన్యాని చ మహాతేజా యజ్ఞాంగాన్యసృజత్ప్రభుః।
నినాయ చ తదా స్వర్గం త్రిశంకుం స మహాతపాః॥ 1-92-48(4013)
ఏతాని యస్య కర్మాణి తస్యాహం భృశముద్విజే।
యథాఽసౌ న దహేత్క్రుద్ధస్తథాఽఽజ్ఞాపయ మాం విభో॥ 1-92-49(4014)
తేజసా నిర్దహేల్లోకాన్కంపయేద్ధరణీం పదా।
సంక్షిపేచ్చ మహామేరుం తూర్ణమావర్తయేద్దిశః॥ 1-92-50(4015)
తాదృశం తపసా యుక్తం ప్రదీప్తమివ పావకం।
కథమస్మద్విధా నారీ జితేంద్రియమభిస్పృశేత్॥ 1-92-51(4016)
హుతాశనముఖం దీప్తం సూర్యచంద్రాక్షితారకం।
కాలజిహ్వం సురశ్రేష్ఠ కథమస్మద్విధా స్పృశేత్॥ 1-92-52(4017)
యమశ్చ సోమశ్చ మహర్షయశ్చ
సాధ్యా విశ్వే వాలస్విల్యాశ్చ సర్వే।
ఏతేఽపి యస్యోద్విజంతే ప్రభావా-
త్తస్మాత్కస్మాన్మాదృశీ నోద్విజేత॥ 1-92-53(4018)
త్వయైవముక్తా చ కథం సమీప-
మృషేర్న గచ్ఛేయమహం సురేంద్ర।
రక్షాం చ మే చింతయ దేవరాజ
యథా త్వదర్థం రక్షితాఽహం చరేయం॥ 1-92-54(4019)
కామం తు మే మారుతస్తత్ర వాసః
ప్రక్రీడితాయా వివృణోతు దేవ।
భవేచ్చ మే మన్మథస్తత్ర కార్యే
సహాయభూతస్తు తవ ప్రసాదాత్॥ 1-92-55(4020)
వనాచ్చ వాయుః సురభిః ప్రవాయా-
త్తస్మిన్కాలే తమృషిం లోభయంత్యాః।
తథేత్యుక్త్వా విహితే చైవ తస్మిం-
స్తతో యయౌ సాఽఽశ్రమం కౌశికస్య॥ ॥ 1-92-56(4021)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి ద్వినవతితమోఽధ్యాయః॥ 92 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-92-23 హసతీ హసంతీ॥
1-92-30 అభ్యచోదయత్ పృష్టవాన్॥
1-92-43 బభార పోషితవాన్। మతంగస్త్రిశంకుః॥
1-92-44 ఆశ్రమమభ్యేత్య తపస్తప్త్వేతి శేషః। నద్యాః కౌశిక్యాః॥
1-92-49 తస్య తస్మాత్॥
1-92-50 ఆవర్తయేదేకీకుర్యాత్॥
1-92-52 సూర్యచంద్రావేవాక్ష్ణోః సంబంధినీ తారకే యస్య తావపి భ్రూభంగమాత్రేణ స్రష్టుం సమర్థ ఇత్యర్థః॥
1-92-55 ప్రక్రీడితాయాః ప్రకృష్టం క్రీడితం యస్యాః। వివృణోతు అపసారయతు॥ ద్వినవతితమోఽధ్యాయః॥ 92 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.